نحوه محاسبه گریس مورد نیاز برای بلبرینگ یکی از مهم‌ترین موضوعات در سیستم‌های روانکاری صنعتی است. مقدار کم گریس باعث تماس فلز با فلز، افزایش دما و سایش زودهنگام می‌شود و مقدار بیش از حد نیز منجر به افزایش اصطکاک، بالا رفتن دمای کاری و کاهش عمر بلبرینگ خواهد شد. بنابراین تعیین دقیق حجم روانکار، نقش مستقیمی در افزایش طول عمر یاتاقان و پایداری عملکرد تجهیزات دارد.
فرمول محاسبه مقدار گریس برای بلبرینگ
برای برآورد مقدار گریس مورد نیاز، از یک رابطه تجربی و صنعتی استفاده می‌شود که بر اساس ابعاد بلبرینگ تعریف شده است.
Q = 0.005 × D × B
در این رابطه:
- Q = مقدار گریس مورد نیاز بر حسب گرم
- D = قطر خارجی بلبرینگ بر حسب میلی‌متر
- B = عرض بلبرینگ بر حسب میلی‌متر
این فرمول یک مبنای تقریبی برای شارژ اولیه گریس محسوب می‌شود و بسته به شرایط کاری قابل اصلاح است.
میزان پرشدگی استاندارد بلبرینگ با گریس
در عمل، فضای داخلی بلبرینگ نباید به‌طور کامل با گریس پر شود. مقدار پرشدگی توصیه‌شده معمولاً بین ۳۰ تا ۵۰ درصد حجم داخلی است. در کاربردهای سرعت بالا، این مقدار حتی کمتر در نظر گرفته می‌شود تا از افزایش بیش از حد دما جلوگیری شود.
| شرایط کاری | درصد پرشدگی پیشنهادی |
|---|
| سرعت پایین و بار سنگین |
۴۰٪ تا ۵۰٪ |
| سرعت متوسط |
۳۰٪ تا ۴۰٪ |
| سرعت بالا |
۲۰٪ تا ۳۰٪ |
محاسبه مقدار روغن در بلبرینگ‌های روغنی
در سیستم‌هایی که از روغن به‌جای گریس استفاده می‌شود، سطح روغن در محفظه بلبرینگ اهمیت زیادی دارد. در روش روغن حمام، سطح روغن باید تا مرکز پایین‌ترین ساچمه یا غلتک برسد. افزایش بیش از حد سطح روغن می‌تواند باعث افزایش مقاومت سیال، بالا رفتن دما و کاهش راندمان شود.
در سیستم‌های گردش روغن، نرخ جریان باید متناسب با اندازه بلبرینگ انتخاب شود. به‌طور معمول برای بلبرینگ‌های صنعتی بزرگ، جریان حدود ۲ تا ۴ لیتر در دقیقه کافی است؛ البته این مقدار به طراحی سیستم و شرایط بار بستگی دارد.
فاکتورهای موثر بر مقدار روانکار
مقدار نهایی گریس یا روغن موردنیاز تنها به ابعاد بلبرینگ وابسته نیست و باید شرایط عملیاتی نیز در نظر گرفته شود.
- سرعت دورانی بلبرینگ
- نوع و شدت بار (شعاعی یا محوری)
- دمای کاری محیط
- نوع گریس و کلاس NLGI
- طراحی سیستم روانکاری
جمع‌بندی فنی
محاسبه صحیح مقدار گریس و روغن، یکی از اصول پایه نگهداری پیشگیرانه است. کمبود روانکار باعث سایش و خرابی زودهنگام می‌شود و اضافه‌روانی نیز منجر به افزایش دما و اتلاف انرژی خواهد شد. انتخاب مقدار مناسب بر اساس فرمول ابعادی، شرایط کاری و نوع سیستم روانکاری انجام می‌شود.
برای آشنایی بیشتر با عیب‌یابی سیستم‌های روانکاری و بررسی مشکلات مربوط به پمپاژ گریس، می‌توانید به صفحه مقالات تعمیر گریس پمپ مراجعه کنید.