در روانکاری سرندهای لرزان در معادن؛ انتخاب گریس و سیستم تزریق مناسب، هدف این است که یک سیستم روانکاری مرکزی بتواند در محیط آلوده و ارتعاشی، نقاط سخت‌دسترس سرند را با گریس مناسب و با پایش کافی تغذیه کند.
چرا سرند لرزان به روانکاری مرکزی نزدیک‌تر است؟
سرندهای لرزان معدنی معمولاً در فضای پرگردوغبار، همراه با ارتعاش و ضربه کار می‌کنند و برخی نقاط روانکاری آن‌ها در ارتفاع، پشت شاسی یا نزدیک قطعات متحرک قرار دارد. در چنین شرایطی، گریس‌کاری دستی می‌تواند دشوار و مستعد جاافتادگی باشد. تعداد زیاد نقاط، دشواری دسترسی، کارکرد طولانی، گردوغبار و محدودیت نیروی سرویس از معیارهای مهم ارزیابی روانکاری مرکزی هستند. اگر این عوامل در سرند شما وجود داشته باشد، روانکاری مرکزی از نظر فنی قابل بررسی است؛ اما اگر فقط چند نقطه ساده در دسترس دارید، الزاماً این معماری بهترین انتخاب نیست.
انتخاب معماری سیستم: پیش‌رونده، دوخطی یا چندخطی
انتخاب معماری به تعداد نقاط، فاصله‌ی نقاط تا پمپ و تفاوت مصرف هر نقطه بستگی دارد. در سرندهای بزرگ‌تر و دارای نقاط متعدد، سیستم روانکاری پیش‌رونده رایج است، چون مقدار خروجی هر خروجی ثابت است و پایش آن ساده‌تر می‌شود. سیستم روانکاری دوخطی برای فشار بالا و طول خط زیاد مناسب است، اما مدیریت اختلاف فشار میان خط فشرده و خط تخلیه‌شده پیچیده‌تر است. سیستم روانکاری چندخطی مدار ساده‌تری دارد و برای ماشین‌های کوچک مناسب‌تر است. بنابراین برای سرند لرزان، انتخاب نهایی را باید با تعداد نقاط واقعی، طول لوله‌کشی، اختلاف ارتفاع و امکان پایش تعیین کرد، نه با یک نسخه‌ی ثابت برای همه‌ی مدل‌ها.
گریس مناسب را بر چه پایه‌ای انتخاب کنیم؟
در کاربردهای مرطوب و پربار، گریس EP با مقاومت مناسب به آب و قوامی مانند NLGI 2 ممکن است گزینه آغازین بررسی باشد؛ در هوای سرد، پمپ‌پذیری و گرانروی روغن پایه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و گاهی گریس نرم‌تر لازم می‌شود. با این حال، این داده‌ها نمونه‌ی طراحی هستند و برای سرند لرزان به‌تنهایی حکم نسخه‌ی قطعی ندارند. در عمل باید نوع یاتاقان غلتان، آب‌بند، دمای کار، میزان آب‌پاشی، گردوغبار و سازگاری با گریس قبلی بررسی شود. در اینجا یک نکته مهم است: درجه قوام NLGI با ویسکوزیته روغن پایه یکی نیست. ممکن است دو گریس NLGI 2 رفتار پمپاژی متفاوتی داشته باشند، چون ضخیم‌کننده و روغن پایه یکسان نیست. اگر پمپ‌پذیری گریس در دمای محیط یا دمای کار ضعیف باشد، حتی سیستم درست هم با افت فشار و کم‌روانی روبه‌رو می‌شود.
اجزای ضروری و نقش آن‌ها در عملکرد پایدار
در یک سیستم روانکاری مرکزی مناسب، گریس‌پمپ باید فشار لازم را برای دورترین نقطه فراهم کند و هم‌زمان دبی موردنیاز را با ظرفیت مخزن و ویژگی روانکار هماهنگ کند. در انتخاب مجموعه پمپ باید وجود و تناسب المان پمپاژ، مخزن، همزن یا صفحه فشاردهنده (Follower Plate)، سنسور سطح و تقسیم‌کننده‌ها بررسی شود. همزن و فالور پلیت به کاهش ایجاد حفره‌ی هوا و کانال‌زنی در گریس‌های NLGI 2 و 3 کمک می‌کنند و تمیز ماندن دیواره‌ی مخزن را بهتر می‌کنند. اگر مخزن شما سنسور سطح کم داشته باشد، پایش کمبود روانکار آسان‌تر می‌شود؛ اما این پایش فقط وقتی مفید است که به هشدار و اقدام نگهداری وصل شده باشد.
کنترل، پایش و ریسک‌های طراحی
نصب یک پمپ مرکزی به‌تنهایی تضمین‌کننده رسیدن گریس به همه نقاط نیست. اگر گریس نامناسب انتخاب شود، افت فشار زیاد باشد یا پایش تعریف نشود، سیستم می‌تواند خرابی را پنهان کند و یک مسیر مسدود، نقاط پایین‌دست را بی‌روانکار بگذارد. برای همین، در سرند لرزان باید وضعیت فشار، سطح مخزن و در صورت وجود، سیکل تزریق یا عملکرد تقسیم‌کننده پایش شود. در ماشین‌آلات سیار، کنترل می‌تواند با تایمر یا شمارنده‌ی ساعت کار انجام شود و تزریق حین کار ماشین، پخش یکنواخت‌تری ایجاد می‌کند؛ اما اینکه این منطق دقیقاً برای سرند شما قابل اجرا باشد، به آرایش نصب و شرایط بهره‌برداری بستگی دارد. اگر برق در دسترس باشد، گزینه‌های الکتریکی رایج‌تر هستند و در برخی کاربردها با 12 یا 24 VDC هم دیده می‌شوند. در مناطق فاقد برق، گریس پمپ بادی هم می‌تواند مطرح باشد.
داده‌های لازم برای طراحی نهایی
برای اینکه انتخاب نهایی از حالت کلی به طراحی واقعی برسد، باید از روی نقشه، پلاک تجهیز و بازدید میدانی این موارد را استخراج کنید: تعداد و نوع نقاط روانکاری، نوع یاتاقان‌ها و آب‌بندها، مقدار گریس موردنیاز هر نقطه، طول و مسیر لوله‌کشی، اختلاف ارتفاع، دمای کار، میزان آب‌پاشی و گردوغبار، ولتاژ در دسترس، و الزام سازنده‌ی سرند یا یاتاقان. بدون این داده‌ها، تعیین قطعی فشار کاری، دبی، فاصله‌ی تزریق یا آرایش نهایی سیستم قابل اتکا نیست.
برای مشاهده مطالب مرتبط با این موضوع، به روانکاری مراجعه کنید.
جمع‌بندی
برای سرندهای لرزان معدنی، روانکاری مرکزی زمانی ارزشمند است که دسترسی دشوار، تعداد نقاط زیاد، ارتعاش شدید و آلودگی محیطی هم‌زمان وجود داشته باشد. انتخاب بین پیش‌رونده، دوخطی و چندخطی باید بر پایه‌ی تعداد نقاط، فاصله‌ها، فشار موردنیاز و امکان پایش انجام شود. در انتخاب گریس نیز باید به یاتاقان، آب‌بند، دما، آب و گردوغبار توجه کرد و NLGI را با ویسکوزیته‌ی روغن پایه یکی نگرفت. اگر داده‌های واقعی تجهیز را در اختیار نداشته باشید، تعیین قطعی مدل پمپ، فشار کاری، دبی یا برنامه‌ی تزریق مجاز نیست؛ اما با همین چارچوب می‌توان یک طراحی ایمن‌تر و قابل‌پایش برای سرند لرزان معدن تدوین کرد.