چگونه مصرف روزانه و سالانه گریس یک کارخانه را محاسبه کنیم؟ در این راهنما از دسته‌بندی روانکاری شروع می‌کنیم، سپس مصرف هر نقطه را بر اساس داده واقعی به‌دست می‌آوریم، آن را برای کل کارخانه جمع می‌زنیم و در پایان به برآورد خرید یا موجودی سالانه می‌رسیم.

نقطه شروع، فهرست واقعی نقاط روانکاری است؛ نه حدس و نه تجربه کلی. برای هر نقطه باید نوع تجهیز، شرایط کار، نوع گریس، دوره روانکاری مجدد و مقدار هر نوبت ثبت شود. در یک سیستم روانکاری مرکزی نیز همه نقاط یک مدار باید با یک روانکار سازگار تغذیه شوند و اگر نیازها متفاوت باشد، مدار جداگانه لازم است.

۱) داده‌های ورودی که باید از کارخانه برداشته شود

برای هر نقطه، این داده‌ها لازم است: نوع تجهیز، مقدار گریس در هر نوبت G بر حسب گرم، دوره روانکاری مجدد t_f بر حسب ساعت، و ضریب ایمنی f_safety. ضریب ایمنی بسته به شدت آلودگی، آب‌بندی و شرایط سرویس می‌تواند در برآورد اولیه در بازه ۱ تا ۳ بررسی شود؛ مقدار نهایی نیازمند تأیید مهندسی است. مقدار G و t_f باید از دفترچه سازنده، پلاک، بازدید میدانی و سوابق واقعی استخراج شود و نباید حدس زده شود.

۲) فرمول مصرف روزانه هر نقطه

برای تجهیزی که به‌صورت پیوسته در شبانه‌روز کار می‌کند، مصرف روزانه معادل هر نقطه را می‌توان از رابطه زیر به‌دست آورد:

q_day,i = (24 × G_i / t_f,i) × f_safety

در این رابطه، G_i بر حسب گرم در هر نوبت، t_f,i بر حسب ساعت و خروجی q_day,i بر حسب گرم در روز است. سپس مصرف کل روزانه کارخانه از جمع همه نقاط به‌دست می‌آید:

Q_day = Σ q_day,i

اگر کارخانه چند ناحیه با روانکارهای ناسازگار یا نیازهای متفاوت دارد، باید هر ناحیه جداگانه محاسبه شود و بعد نتایج جمع شوند. این جداسازی فقط برای نظم محاسباتی نیست؛ زیرا یک گریس مشترک برای همه نقاط مناسب نیست.

۳) تبدیل مصرف روزانه به مصرف سالانه

پس از به‌دست آوردن Q_day، مصرف سالانه را با ضرب در تعداد روزهای مبنا حساب می‌کنیم. اگر کارخانه در تمام سال کار کند، می‌توان از ۳۶۵ روز استفاده کرد؛ ولی در برآورد واقعی باید تعداد روزهای کارکرد، توقف‌های برنامه‌ریزی‌شده، تعمیرات اساسی و الگوی شیفت همان کارخانه مبنا قرار گیرد. بنابراین، فرمول اجرایی چنین است:

Q_year = Q_day × D

که D تعداد روزهای واقعی کارکرد در سال است. اگر بخواهید نتیجه را به کیلوگرم تبدیل کنید، کافی است بر ۱۰۰۰ تقسیم کنید:

Q_year,kg = (Q_day × D) / ۱۰۰۰

این مرحله ساده به‌نظر می‌رسد، اما فقط وقتی معنی دارد که D واقعی باشد. برای کارخانه‌ای که بخشی از سال متوقف است، استفاده از ۳۶۵ می‌تواند مقدار خرید را بیش‌برآورد کند.

۴) ذخیره احتیاطی، موجودی و حجم مخزن

برای برنامه‌ریزی اولیه خرید می‌توان ذخیره احتیاطی ۲۰ درصدی را به‌عنوان یک فرض قابل‌تنظیم بررسی کرد؛ این درصد جایگزین محاسبه نقطه سفارش و موجودی ایمنی واقعی نیست. بنابراین اگر هدف، برآورد خرید سالانه یا موجودی اطمینان باشد، می‌توان نوشت:

Q_{year,with reserve} = Q_year × ۱٫۲۰

برای برآورد حجم مخزن بین دو پرکردن نیز رابطه زیر آمده است:

V_res ≥ Q_day × D_fill

که D_fill تعداد روزهای موردنظر بین دو پرکردن است. فاصله مجاز میان دو نوبت پرکردن مخزن به مصرف واقعی، امکان دسترسی و سیاست نگهداری همان کارخانه وابسته است. در نتیجه، خرید یا طراحی مخزن را باید بر اساس مصرف واقعی و فاصله سرویس واقعی انجام داد، نه بر اساس یک عدد عمومی.

۵) نمونه محاسبه‌ی قابل‌فهم با اعداد فرضی

برای روشن شدن روش، فقط یک مثال آموزشی در نظر بگیرید: اگر مجموع مصرف روزانه همه نقاط پس از جمع‌زدن جدول، ۱۰۰۰ گرم در روز شود، آن‌گاه مصرف سالانه پایه برابر است با:

۱۰۰۰ × ۳۶۵ = ۳۶۵۰۰۰ گرم در سال

یعنی ۳۶۵ کیلوگرم در سال. اگر ۲۰٪ ذخیره احتیاطی هم اعمال شود:

۳۶۵ × ۱٫۲۰ = ۴۳۸ کیلوگرم در سال

این عددها فقط مثال محاسباتی‌اند و به‌هیچ‌وجه داده واقعی یک کارخانه نیستند. در پروژه واقعی، مقدار هر نقطه، دوره روانکاری، ضریب ایمنی و روزهای کارکرد باید از همان سایت استخراج شود.

۶) چه چیزهایی روی دقت محاسبه اثر می‌گذارند؟

مصرف گریس فقط تابع فرمول نیست. در کنار مقدار مصرف، سازگاری گریس، پمپ‌پذیری، دمای کار، قطر و طول خطوط و زمان ماند روانکار در مسیر باید بررسی شود. در سیستم‌های مرکزی، اگر گریس مدت زیادی در لوله بماند یا شرایط دمایی بد باشد، مسئله فقط «عدد مصرف» نیست؛ ممکن است عملکرد توزیع هم تحت‌تأثیر قرار بگیرد. در طراحی عملی، طول و قطر خط، فشار لازم و زمان ماند گریس در شبکه می‌توانند بر انتخاب پمپ، روانکار و آرایش توزیع اثر بگذارند.

به همین دلیل، مصرف محاسباتی باید با آرایش واقعی سیستم هم‌خوان باشد: تعداد سیکل، حجم هر تزریق، و اگر لازم است انتخاب مقسم گریس یا نوع سیستم روانکاری مرکزی نیز باید با همان داده‌ها هماهنگ شود.

۷) روال اجرایی پیشنهادی برای کارخانه

۱) فهرست همه نقاط روانکاری را از روی ماشین، پلاک و دفترچه سازنده تهیه کنید.
۲) برای هر نقطه، G، t_f و f_safety را ثبت کنید.
۳) q_day,i را برای هر نقطه حساب کنید.
۴) همه q_day,i را جمع بزنید تا Q_day به‌دست آید.
۵) Q_day را در روزهای واقعی کارکرد ضرب کنید تا مصرف سالانه به‌دست آید.
۶) ۲۰٪ ذخیره احتیاطی را در صورت نیاز اعمال کنید.
۷) مقدار نهایی را با برنامه خرید، حجم مخزن و تناوب پرکردن تطبیق دهید.

اگر اطلاعات سازنده برای یک نقطه موجود نباشد، آن نقطه را نباید با عدد حدسی وارد محاسبه کرد. در چنین حالتی، نتیجه کلی باید به‌صورت محافظه‌کارانه و با اشاره به داده‌های ناقص گزارش شود.

جمع‌بندی نهایی

برای محاسبه مصرف روزانه و سالانه گریس یک کارخانه، راه درست این است که از فهرست واقعی نقاط شروع کنید، مصرف روزانه هر نقطه را با q_day,i = (24 × G_i / t_f,i) × f_safety حساب کنید، سپس همه نقاط را جمع بزنید و در روزهای واقعی کارکرد ضرب کنید. در ادامه می‌توانید ۲۰٪ ذخیره احتیاطی را برای برآورد خرید یا موجودی در نظر بگیرید. اگر داده سازنده یا روزهای کارکرد واقعی در دسترس نباشد، عدد نهایی باید به‌صورت مشروط گزارش شود، نه حدسی.