مقسم روغن یکی از اجزای اصلی سیستمهای روانکاری مرکزی است که وظیفه دارد روغن را با حجم و فشار کنترلشده به نقاط مختلف دستگاهها و ماشینآلات منتقل کند. برخلاف پاششهای دستی و نامنظم، عملکرد مقسم روغن بر پایه توزیع دقیق و یکنواخت روانکار است و همین ویژگی باعث کاهش اصطکاک، جلوگیری از سایش و افزایش بهرهوری عملکرد تجهیزات میشود. این قطعه در خطوط تولید پیوسته، ماشینآلات صنعتی، نوار نقالهها و سیستمهای اتوماسیون نقش کاملاً حیاتی دارد.
مقسم روغن چگونه کار میکند؟
ساختار مقسم روغن بر پایه حرکت رفتوبرگشتی یک اسپول یا پیستون طراحی شده است. با هر بار اعمال فشار در سیستم روانکاری، اسپول مقدار مشخصی روغن را از ورودی دریافت میکند و به خروجی موردنظر میفرستد. این عملکرد تکرارشونده باعث میشود هر نقطه از ماشین دقیقاً همان میزان روغن موردنیاز را دریافت کند؛ نه کمتر، نه بیشتر. در محیطهایی که دمای بالا، بار مکانیکی سنگین یا سرعت زیاد وجود دارد، این دقت در روانکاری اهمیت دوچندان پیدا میکند.
انواع مقسم روغن و کاربرد هرکدام
مدلهای مختلف مقسم روغن برای سازگاری با انواع سیستمهای روانکاری ساخته میشوند و انتخاب مدل صحیح، تأثیر مستقیم بر عملکرد تجهیزات دارد. سه نوع اصلی عبارتاند از:
۱. مقسم روغن تکخطی (Single-Line)
در سیستم تکخطی، روغن از یک خط اصلی تحت فشار وارد مقسم میشود و هر خروجی به نوبت مقدار مشخصی روانکار تزریق میکند. این مدل برای دستگاههای دقیق، ماشینابزار، خطوط بستهبندی و ماشینآلات سبک و متوسط مناسب است.
۲. مقسم روغن دوخطی (Two-Line)
سیستمهای دوخطی برای صنایع سنگین طراحی شدهاند. وجود دو خط رفت و برگشت باعث میشود حتی در مسیرهای طولانی نیز افت فشار رخ ندهد و روانکار با دقت بالا به چندین نقطه منتقل شود. این مدل در صنعت فولاد، سیمان، کاغذ و معادن کاربرد گستردهای دارد.
۳. مقسم روغن چندخطی (Multi-Line)
در سیستم چندخطی، هر خروجی بهصورت مستقل کار میکند و مقدار تزریق هیچ خروجی روی دیگری تأثیر نمیگذارد. این نوع برای تجهیزات بزرگ، سیستمهای با مصرف بالا و دستگاههایی که نیازمند روانکاری مداوم و پایدار هستند مناسب است.
مزایای استفاده از مقسم روغن
استفاده از مقسم روغن باکیفیت در سیستمهای روانکاری باعث کاهش هزینههای تعمیرات، افزایش دوام دستگاهها و بهبود عملکرد آنها میشود. مهمترین مزایا عبارتاند از:
- توزیع دقیق و یکنواخت روغن در نقاط مختلف
- کاهش استهلاک یاتاقانها و قطعات دوار
- افزایش راندمان و جلوگیری از توقفهای ناگهانی
- امکان پایش عملکرد با پین نمایشگر یا سنسور الکتریکی
- سازگاری با انواع روغن صنعتی و شرایط دمایی مختلف
برندهای معتبر سازنده مقسم روغن
چند برند معتبر جهانی در حوزه مقسم روغن فعالیت دارند و محصولات آنها به دلیل دقت، دوام و استانداردهای بالا در صنایع مختلف ایران استفاده میشود:
- Woerner آلمان (ورنر): تخصص در ساخت مقسمهای دقیق و مقاوم برای سیستمهای سنگین
- Dropsa ایتالیا (دروپسا): طراحی پیشرفته و سازگاری عالی با سیستمهای تکخطی و دوخطی
- Graco آمریکا (گراکو): عملکرد پایدار، متریال مقاوم و مناسب خطوط اتوماتیک
- SKF Lincoln (لینکلن): مشهورترین تولیدکننده مقسمهای صنعتی برای محیطهای سخت و پردرجهحرارت
راهنمای انتخاب مقسم روغن مناسب
برای انتخاب بهترین مدل، لازم است چند پارامتر کلیدی در نظر گرفته شود:
- نوع سیستم روانکاری (Single-Line، Two-Line یا Multi-Line)
- فشار کاری شبکه و دمای محیط
- مقدار موردنیاز روغن در هر نقطه
- آیا نیاز به سنسور الکتریکی وجود دارد یا مدل ساده کافی است؟
- جنس بدنه و مقاومت در برابر خوردگی یا آلودگی محیطی
جمعبندی
مقسم روغن یک قطعه کلیدی در سیستمهای روانکاری مرکزی است و وظیفه دارد روغن را با دقت بالا بین نقاط مختلف دستگاه توزیع کند. انتخاب مدل مناسب از برندهای معتبر جهانی، علاوه بر افزایش طول عمر تجهیزات، باعث جلوگیری از توقفهای ناگهانی و کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری میشود. در این دستهبندی میتوانید انواع مقسمهای تکخطی، دوخطی و چندخطی را براساس ظرفیت، نوع سیستم و شرایط کاری بررسی و مدل مناسب خط تولید خود را انتخاب کنید.